top
Please update your Flash Player to view content.

(objavljen u „Službenom Glasniku Republike Srbije“ br.24/2011 od 04.04.2011. godine, stupio na snagu 12.04.2011. godine)

Zakonom o socijalnoj zaštiti uređuje se delatnost socijalne zaštite, ciljevi i načela socijalne zaštite, prava i usluge socijalne zaštite, postupci za ostvarivanje prava u socijalnoj zaštiti i korišćenje usluga socijalne zaštite, prava i obaveze korisnika socijalne zaštite, osnivanje i rad ustanova socijalne zaštite, uslovi pod kojima usluge socijalne zaštite mogu pružati drugi oblici organizovanja, nadzor nad radom ustanova socijalne zaštite, inspekcijski nadzor u vršenju delatnosti socijalne zaštite, položaj stručnih radnika i stručnih saradnika u socijalnoj zaštiti, osnivanje Komore socijalne zaštite, podrška i unapređenje kvaliteta stručnog rada u sistemu socijalne zaštite, finansiranje socijalne zaštite, kao i druga pitanja od značaja za socijalnu zaštitu.

Socijalna zaštita jeste organizovana društvena delatnost od javnog interesa čiji je cilj pružanje pomoći i osnaživanje za samostalan i produktivan život u društvu pojedinaca i porodica, kao i sprečavanje nastajanja i otklanjanje posledica socijalne isključenosti.

Ciljevi socijalne zaštite ostvaruju se pružanjem usluga socijalne zaštite i drugim aktivnostima koje predupređuju, umanjuju ili otklanjaju zavisnost pojedinaca i porodica od socijalnih službi.

Svaki pojedinac i porodica kojima je neophodna društvena pomoć i podrška radi savladavanja socijalnih i životnih teškoća i stvaranja uslova za zadovoljenje osnovnih životnih potreba imaju pravo na socijalnu zaštitu, u skladu sa zakonom.

Prava na socijalnu zaštitu obezbeđuju se pružanjem usluga socijalne zaštite i materijalnom podrškom.

Usluge socijalne zaštite su aktivnosti pružanja podrške i pomoći pojedincu i porodici  radi poboljšanja, odnosno očuvanja kvaliteta života, otklanjanja ili ublažavanja rizika nepovoljnih životnih okolnosti, kao i stvaranje mogućnosti da samostalno žive u društvu.

Pravo na različite vrste materijalne podrške ostvaruje se radi obezbeđenja egzistencijalnog minimuma i podrške socijalnoj uključenosti korisnika.

Korisnici socijalne zaštite su državljani Republike Srbije. Korisnici socijalne zaštite mogu biti i strani državljani i lica bez državljanstva, u skladu sa zakonom i međunarodnim ugovorima.

Republika Srbija, autonomna pokrajina i jedinica lokalne samouprave obezbeđuju obavljanje delatnosti u oblasti socijalne zaštite iz okvira svojih prava i dužnosti utvrđenih Ustavom i zakonom osnivanjem ustanova ili poveravanjem vršenja tih delatnosti drugim pravnim i fizičkim licima. Kad Republika Srbija, autonomna pokrajina i jedinica lokalne samouprave poveravaju vršenje drugim pravnim i fizičkim licima, njihova međusobna prava i obaveze uređuju se ugovorom.

Ustanove socijalne zaštite osnivaju se radi ostvarivanja prava u oblasti socijalne zaštite i pružanja usluga socijalne zaštite utvrđenih ovim zakonom, kao i radi obavljanja razvojnih, savetodavnih, istraživačkih i drugih stručnih poslova u socijalnoj zaštiti i ostvarivanja drugog zakonom utvrđenog interesa.  Ustanovu socijalne zaštite može osnovati Republika Srbija, autonomna pokrajina, jedinica lokalne samouprave i drugo pravno i fizičko lice. Centar za socijalni rad može osnovati samo jedinica lokalne samouprave, a Zavod za socijalnu zaštitu i Ustanovu za vaspitanje dece i omladine može osnovati samo Republika Srbija odnosno autonomna pokrajina.

Osnivačka prava u pogledu imenovanja direktora, članova upravnog odbora i članova nadzornog odbora ustanova socijalne zaštite vrše se u skladu sa ovim zakonom i zakonom kojim se uređuju javne službe. Osnivačka prava u pogledu imenovanja direktora, članova upravnog odbora i članova nadzornog odbora ustanova socijalne zaštite čiji je osnivač Republika Srbija vrši ministarstvo nadležno za socijalnu zaštitu.

Na prava, obaveze i odgovornosti zaposlenih u ustanovama socijalne zaštite primenjuju se opšti propisi o radu, ako ovim zakonom nije drugačije određeno.



Ustanove socijalne zaštite

- Centar za socijalni rad- obezbeđuje pružanje usluga socijalne zaštite

- Ustanova za vaspitanje dece i omladine - sprovode se vaspitne mere

- Centar za porodični smeštaj i usvojenje, dom za smeštaj korisnika

- Zavod za socijalnu zaštitu - osniva se za obavljanje razvojnih, savetodavnih, istraživačkih i drugih stručnih poslova u socijalnoj zaštiti.

Drugi subjekti u socijalnoj zaštiti - pružalac usluga socijalne zaštite

Delatnost u oblasti socijalne zaštite, odnosno pojedine usluge socijalne zaštite može, u skladu sa ovim zakonom, pružati i:

- udruženje, preduzetnik, privredno društvo i drugi oblik organizovanja utvrđen zakonom.

- Komora socijalne zaštite - nezavisna, neprofitna i profesionalna organizacija zaposlenih stručnih radnika i stručnih saradnika u socijalnoj zaštiti u Republici Srbiji koje povezuje zajednički profesionalni interes

- Javne agencije i fondacije- radi unapređenja usluga socijalne zaštite

Program unapređenja socijalne zaštite u Republici Srbiji, odnosno u autonomnoj pokrajini, odnosno u jedinici lokalne samouprave utvrđuje ministar nadležan za socijalnu zaštitu, nadležni organ autonomne pokrajine, odnosno nadležni organ jedinice lokalne samouprave.

U oblasti socijalne zaštite vrši se inspekcijski nadzor, nadzor nad radom, kao i nadzor nad stručnim radom ustanova socijalne zaštite, u skladu sa zakonom.

Sredstva za obavljanje delatnosti socijalne zaštite obezbeđuju se u budžetu Republike Srbije, autonomne pokrajine i jedinice lokalne samouprave, kao i vršenjem delatnosti ustanova socijalne zaštite.

Ustanove socijalne zaštite i pružaoci usluga socijalne zaštite mogu se osnovati sredstvima u javnoj i privatnoj svojini.

Sredstva za obezbeđivanje usluga socijalne zaštite mogu se pribavljati i putem donacija, kao i ustupanjem imovine, osnivanjem zadužbina i fondacija. U obezbeđivanju sredstava za pružanje usluga socijalne zaštite učestvuje i korisnik.

O korisnicima, pravima koja su ostvarili i uslugama koje su im pružene vodi se evidencija.

Načela socijalne zaštite su: načela poštovanja integriteta i dostojanstva korisnika; zabrane diskriminacije; najboljeg interesa korisnika; najmanje restiktivnog okruženja; efikasnosti socijalne zaštite; blagovremenosti socijalne zaštite; celovitosti socijalne zaštite; unapređenja kvaliteta socijalne zaštite; javnosti rada i dostupnosti i individualizacije socijalne zaštite.

Prava korisnika su: pravo na informacije;  na učešće u donošenju odluka; na slobodan izbor usluga; na poverljivost podataka;  na privatnost i pravo na pritužbu.

Usluge socijalne zaštite su: usluge procene; dnevne usluge u zajednici; usluge podrške za samostalan život; savetodavno-terapijske i socijalno-edukativne usluge  i usluge smeštaja.

Članom 41. Zakona,  regulisano je da je pojedinac korisnik prava ili usluga socijalne zaštite, odnosno porodica koja se suočava s preprekama u zadovoljavanju potreba, usled čega ne može da dostigne ili da održi kvalitet života ili koja nema dovoljno sredstava za podmirenje osnovnih životnih potreba, a ne može da ih ostvari svojim radom, prihodom od imovine ili iz drugih izvora.

Što se tiče organizovanje i trajanje usluga, usluge socijalne zaštite organizuju se kao usluge za decu, mlade i porodicu i usluge za odrasle i starije korisnike, uz uvažavanje integriteta, stabilnosti veza i okruženja korisnika i porodice. Usluge socijalne zaštite pružaju se privremeno, povremeno i kontinuirano, u skladu s potrebama i najboljim interesom korisnika.

Usluge neodložne intervencije  su usluge socijalne zaštite radi osiguranja bezbednosti u situacijama koje ugrožavaju život, zdravlje i razvoj korisnika i obezbeđuju se 24 sata dnevno - pruža ih centar za socijalni rad uz obaveznu saradnju sa drugim nadležnim organima i službama. Usluge neodložnih intervencija obezbeđuje Republika Srbija, odnosno autonomna pokrajina.

Međusektorske usluge - zavisno od potreba korisnika, usluge socijalne zaštite mogu se pružati istovremeno i kombinovano s uslugama koje pružaju obrazovne, zdravstvene i druge ustanove. Usklađeno pružanje međusektorskih usluga obezbeđuje se zaključivanjem protokola o saradnji.

Postupak za korišćenje usluga socijalne zaštite koju obezbeđuje Republika Srbija, autonomna pokrajina, odnosno jedinica lokalne samouprave sprovodi centar za socijalni rad, po službenoj dužnosti ili na zahtev korisnika. Inicijativu za pokretanje ovog postupka može podneti svako fizičko ili pravno lice. Izuzetno, postupak može sprovesti centar za socijalni rad na čijoj teritoriji korisnik ima boravište. Centar za socijalni rad odlučuje o zahtevu za korišćenje usluge, izdaje uput za korišćenje usluge i o realizovanim uputima, odnosno zaključenim ugovorima izveštava nadležni organ.

Neposredno ugovaranje korišćenja usluge  regulisano je članom 77. Zakona, u smislu  da korisnik, odnosno zakonski zastupnik korisnika može neposredno odabrati uslugu socijalne zaštite i ustanovu, odnosno pružaoca usluge socijalne zaštite i zaključiti ugovor o korišćenju usluge sa izabranom ustanovom socijalne zaštite, odnosno sa izabranim pružaocem usluge socijalne zaštite i u ovom slučaju, korisniku se ne izdaje uput za korišćenje usluge, a procenu potrebe korisnika za uslugom vrši ustanova socijalne zaštite koja pruža uslugu, odnosno pružalac usluge socijalne zaštite, u skladu sa ovim zakonom.  Izuzeci od neposrednog ugovaranja korišćenja usluge regulisani su članom 78. Zakona.

Članom 79. Zakona regulisano je da materijalnu podršku korisnik ostvaruje putem novčane socijalne pomoći, dodatka za pomoć i negu drugog lica, uvećanog dodatka za pomoć i negu drugog lica, pomoći za osposobljavanje za rad, jednokratne novčane pomoći, pomoći u naturi i drugih vrsta materijalne podrške, u skladu sa ovim zakonom i propisima donetim za njegovo sprovođenje (narodne kuhinje, subvencije i dr.). Sredstva za pokriće troškova postupka za ostvarivanje prava iz ovog zakona o čijem se obezbeđenju stara Republika Srbija obezbeđuju se u budžetu Republike Srbije i te troškove ne snose građani.

Članom 135. regulisano je da u ustanovi socijalne zaštite, odnosno kod pružaoca usluga socijalne zaštite poslove obavljaju: stručni radnici, stručni saradnici, pomoćni radnici i druga lica, u skladu sa zakonom. Stručni radnici centra za socijalni rad imaju status službenog lica i ovlašćenja koja dokazuju službenom legitimacijom. Ustanova socijalne zaštite i pružalac usluga socijalne zaštite može radi obavljanja poslova iz svoje delatnosti angažovati stručne radnike, stručne saradnike i druga lica u svojstvu volontera, u skladu sa zakonom. Stručni radnici i stručni saradnici u socijalnoj zaštiti ne mogu samostalno raditi dok ne obave pripravnički staž, a stručni radnici su dužni da polože i ispit za licencu. Prava, obaveze i odgovornosti iz radnog odnosa, regulisana su Zakonom o socijalnoj zaštiti.

Ovim zakonom osniva se Komora socijalne zaštite kao nezavisna, profesionalna organizacija zaposlenih u socijalnoj zaštiti. Komora se upisuje u registar komora koji vodi Agencija za privredne registre.  Skupština Komore iz reda svojih članova bira Etički odbor socijalne zaštite. Etički odbor je stručno telo Komore koje prati da li se pružanje usluga, odnosno sprovođenje socijalne zaštite zasniva na načelima profesionalne etike. Poslovi Komore (povereni i ostali poslovi) regulisani su Zakonom.

Licenciranje je postupak u kome se ispituje da li ustanova socijalne zaštite, odnosno pružalac usluga socijalne zaštite ispunjava kriterijume i standarde za pružanje usluga u oblasti socijalne zaštite; da li stručni radnik ispunjava kriterijume i standarde za pružanje usluga u oblasti socijalne zaštite. Licenca je javna isprava kojom se potvrđuje da organizacija socijalne zaštite, odnosno stručni radnik ispunjava utvrđene uslove i standarde za pružanje određenih usluga u oblasti socijalne zaštite. Licenciranju podležu organizacije socijalne zaštite koje pružaju dnevne usluge u zajednici, usluge porodičnog smeštaja i usluge domskog smeštaja.

Akreditacija programa obuke odnosno programa pružanja usluge je postupak u kome se ocenjuje da li program obuke odnosno program pružanja usluge - namenjen stručnim radnicima i stručnim saradnicima ispunjava utvrđene standarde za akreditaciju. Program obuke akredituje se na tri godine. Akreditacija se obnavlja ako su ispunjeni standardi za akreditaciju koji važe u vreme odlučivanja o obnavljanju akreditacije.

Članom 206. Zakona, regulisano je da se iz budžeta Republike Srbije finansiraju prava i usluge socijalne zaštite o čijem se obezbeđivanju stara Republika Srbija, i to:

1) pravo na novčanu socijalnu pomoć;

2) pravo na dodatak za pomoć i negu drugog lica i pravo na uvećani dodatak za pomoć i negu drugog lica;

3) pravo na posebnu novčanu naknadu;

4) pravo na pomoć za osposobljavanje za rad;

5) usluge porodičnog smeštaja;

6) usluge savetovanja i obuke hranitelja i usvojitelja;

7) usluge domskog smeštaja;

8) usluge stanovanja uz podršku za osobe sa invaliditetom, osim u jedinicama lokalne samouprave čiji je stepen razvijenosti, utvrđen u skladu sa propisima kojima se uređuje razvrstavanje jedinica lokalne samouprave prema stepenu razvijenosti - iznad republičkog proseka;

9) usluge smeštaja za žrtve trgovine ljudima;

10) pravo na jednokratnu pomoć u slučaju ugroženosti većeg broja građana.

U budžetu Republike Srbije obezbeđuju se sredstva za finasiranje rada:

1) centara za socijalni rad - u delu javnih ovlašćenja;

2) ustanova za domski smeštaj čiji je osnivač Republika Srbija, odnosno autonomna pokrajina;

3) Republičkog zavoda za socijalnu zaštitu;

4) centara za porodični smeštaj i usvojenje čiji je osnivač Republika Srbija;

5) ustanova za vaspitanje dece i omladine;

6) Komore - u delu javnih ovlašćenja;

7) druge ustanove čiji je osnivač Republika Srbija

Ustanove sačinjavaju godišnji program rada, na osnovu koga se vrši finansiranje.



Namenskim transferima, u skladu sa zakonom kojim se uređuje finansiranje jedinica lokalne samouprave, iz budžeta Republike Srbije mogu se finansirati:

1) usluge socijalne zaštite koje po ovom zakonu finansiraju jedinice lokalne samouprave – u jedinicama lokalne samouprave čiji je stepen razvijenosti, utvrđen u skladu sa propisima kojima se uređuje razvrstavanje jedinica lokalne samouprave prema stepenu razvijenosti - ispod republičkog proseka;

2) usluge socijalne zaštite u jedinicama lokalne samouprave na čijoj teritoriji se nalaze ustanove za domski smeštaj u transformaciji, uključujući i troškove transformacije tih ustanova;

3) inovativne usluge i usluge socijalne zaštite od posebnog značaja za Republiku Srbiju.

Vlada utvrđuje visinu namenskog transfera, kriterijume za njegovu raspodelu po pojedinim jedinicama lokalne samouprave, kriterijume za učešće lokalne samouprave i dinamiku prenosa sredstava, kao i usluge socijalne zaštite od posebnog značaja za Republiku Srbiju.

Iz budžeta autonomne pokrajine finansiraju se:

1) programi unapređenja socijalne zaštite u autonomnoj pokrajini;

2) program rada Pokrajinskog zavoda za socijalnu zaštitu;

3) programi rada centara za porodični smeštaj i usvojenje čiji je osnivač autonomna pokrajina;

4) programi rada ustanova čiji je osnivač autonomna pokrajina, osim ustanova domskog smeštaja;

5) inovacione usluge i usluge socijalne zaštite od posebnog značaja za autonomnu pokrajinu.

Iz budžeta jedinice lokalne samouprave finansiraju se:

1) dnevne usluge u zajednici;

2) usluge podrške za samostalan život, osim usluge stanovanja uz podršku za osobe sa invaliditetom;

3) usluga stanovanja uz podršku osoba sa invaliditetom u jedinicama lokalne samouprave čiji je stepen razvijenosti, utvrđen u skladu sa propisima kojima se uređuje razvrstavanje jedinica lokalne samouprave prema stepenu razvijenosti - iznad republičkog proseka;

4) savetodavno-terapijske i socijalno-edukativne usluge, osim savetovanja i obuke hranitelja i usvojitelja;

5) ostale usluge socijalne zaštite u skladu sa potrebama lokalne samouprave;

6) jednokratne pomoći i drugi oblici pomoći;

7) programi rada ustanova čiji je osnivač jedinica lokalne samouprave;

8) programi unapređenja socijalne zaštite u jedinici lokalne samouprave;

9) inovacione usluge.

Članom 210. Zakona, regulisano je da u skladu sa propisanom metodologijom, cenu usluga socijalne zaštite koje se finansiraju iz budžeta Republike Srbije određuje ministar nadležan za socijalnu zaštitu, a cenu usluga koje se finansiraju iz budžeta autonomne pokrajine, odnosno iz budžeta jedinice lokalne samouprave određuje nadležni organ autonomne pokrajine, odnosno nadležni organ jedinice lokalne samouprave.

Sredstva za izgradnju, održavanje i opremanje ustanova socijalne zaštite koje se finansiraju iz budžeta Republike Srbije obezbeđuju se u budžetu Republike Srbije, a sredstva za izgradnju, održavanje i opremanje ustanova socijalne zaštite koje se finansiraju iz budžeta autonomne pokrajine, odnosno iz budžeta jedinice lokalne samouprave obezbeđuju se u budžetu autonomne pokrajine, odnosno u budžetu jedinice lokalne samouprave.

Članom 212. Zakona regulisano je da u troškovima usluge socijalne zaštite učestvuju korisnik, srodnik koji ima zakonsku obavezu i mogućnost izdržavanja korisnika, lica koja su preuzela obavezu plaćanja troškova pružanja usluge i Republika Srbija, autonomna pokrajina, odnosno jedinica lokalne samouprave, u skladu sa ovim zakonom. Kriterijume i merila za određivanje učešća korisnika u troškovima usluge socijalne zaštite propisuje ministar nadležan za socijalnu zaštitu, nadležni organ autonomne pokrajine, odnosno nadležni organ jedinice lokalne samouprave zavisno od toga gde se obezbeđuju sredstva za finansiranje usluge. Rešenje o učešću korisnika u troškovima usluge socijalne zaštite donosi centar za socijalni rad.

Članovima 216, 217 i 218. Zakona regulisani su prekršaji i propisane su  novčane kazne za prekršaj ustanova socijalne zaštite, odnosno pružaoca usluga socijalne zaštite,  vezani za poslovanje; vezani za stručno usavršavanje i obuke i prekršaji korisnika.

U prelaznim i završnim odredbama, članom 229. Zakona, regulisano je da stupanjem na snagu ovog zakona prestaje da važi Zakon o socijalnoj zaštiti i obezbeđivanju socijalne sigurnosti građana („Službeni glasnik RS”, br. 36/91, 79/91-dr. zakon, 33/93-dr. zakon, 53/93-dr. zakon, 67/93, 67/93-dr. zakon, 46/94, 48/94-dr. zakon, 52/96, 29/01, 84/04, 101/05-dr. zakon i 115/05). Propisi potrebni za sprovođenje ovog zakona doneće se u roku od šest meseci od dana stupanja na snagu ovog zakona, izuzev propisa iz člana 80. st. 4. i 5. ovog zakona, koji će se doneti u roku od godinu dana od dana stupanja na snagu ovog zakona. Podzakonski akti doneti do dana stupanja na snagu ovog zakona primenjivaće se, ako nisu u suprotnosti sa ovim zakonom, do donošenja propisa na osnovu ovog zakona.

Članom 230. Zakona, regulisano je da ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom glasniku Republike Srbije”, a odredbe člana 60. i člana 80. stav 3. ovog zakona primenjivaće se istekom roka od godinu dana od dana stupanja na snagu ovog zakona, odnosno od 12.04.2012. godine.


bottom